རྩོམ་རིག་གནད་དཔྱད་རིག་པའི་ལམ་ནས་རྗེ་བཙུན་མི་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་གནང་ཚུལ་སྐོར་གླེང་བ།

རྩོམ་སྒྲིག   སངས་དོན།    ཡོང་ཁུངས།  མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་རིག་དེབ།    བཤེར་འབེབས།  རིན་ཆེན་ཚེ་རིང་།

བཙུན་པོ་དོན་འགྲུབ།

《རྣལ་འབྱོར་བ་དང་སྨྱོན་པ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་ཀློག་པ》ཞེས་པ་གཞིར་བཟུང་བ།

ནང་དོན་གནད་བསྡུས།《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེེན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་ཀློག་པ》ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བའི་ལོ་བཅུའི་ནང་བྱུང་བའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་སྐོར་གྱི་དབྱིན་ཡིག་གི་དཔྱད་འབྲས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདིར་རྩོམ་པ་པོས་རྩོམ་རིག་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཐོག་མར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་མི་འདྲ་བ་བཅུ་གཉིས་གཤིབ་སྡུར་བྱས་ནས་བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་གི་འགལ་འབྲེལ་བསྟན་ཅིང་། དེ་ནས་གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས་མཛད་པའི《རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར》ཞེས་པ་ནི་བརྩམས་ཆོས་སྔ་མ་དག་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་རྣམ་མགུར་ཀུན་ལས་གྲགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པར་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ཡོད་ཚུལ་གླེང་འདུག །ད་ཡང་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གི་བཞེད་པ་ལྟར་ན། གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་སྔ་མ་དག་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དེ་དག་ལ་བཅོས་སྒྱུར་བས་ཏེ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་སྐུ་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་བསྐྱར་དུ་བྲིས་ལ། རྩོམ་འབྲིའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྱོད་རྟོག་བཏགས་ཀྱིས་ནུས་པ་མི་དམན་པ་ཐོན་ཡོད་པ་དང་། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་སྐུ་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་རྗོད་སྐབས་གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་མཆོག་གང་ཟག་ཕལ་བ་ཞིག་གི་སྣང་བརྙན་དུ་བཞེངས་སྐྲུན་བྱས་པ་ནི་རྣམ་མགུར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཟེར། དེར་མ་ཟད་རྩོམ་པ་པོས་གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས“རང་རྣམ”གྱི་རྩོམ་ཚུལ་ལྟར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་པ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྟོན་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་བཞེད། མདོར་ན།《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་ཀློག་པ》ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་བརྒྱུད་དེ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་གྱི་འཕེལ་རིམ་རྟོགས་ཐུབ་པར་མ་ཟད། འདིས་བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལའང་བློ་སྐྱེད་ངེས་ཅན་ཞིག་སྟེར་ཐུབ་པར་སྙམ།

གནད་ཚིག《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར། གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ །བོད་ཀྱི་རྣམ་མགུར་རྩོམ་རིག།

སྔོན་འགྲོ།

རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་ད་ལྟའི་བར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་འགྱུར་ཡིག་དང་དཔྱད་འབྲས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་དག་ལས་ཨན་རྡི་རོ་ཁོན་ཐི་མན(Andrew Quintman)ལགས་ཀྱི《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་ཀློག་པ》(The Yogin and The Madman：Reading The Biographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa) (གཤམ་ནས《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཞེས་བསྡུ་རྒྱུ་ཡིན)ཞེས་པ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་འབུམ་རམས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པའི་ཆེད་དེབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཉེ་བའི་ལོ་བཅུའི་རིང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་པར་དུ་བཏབ་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་སྐོར་གྱི་དཔྱད་འབྲས་གཙོ་བོའང་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ནང་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དེང་རབས་རྣམ་ཐར་རྩོམ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་དང་ཡིག་ཚངས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་སྤྱད་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྒོས་སུ་རྩོམ་རིག་གནའ་དཔྱད་རིག་པ(Literary Archaeology)སྟེ། རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས་གང་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་གྲུབ་རྒྱུ། རྒྱུན་འཛིན། དེ་བཞིན་བརྩམས་ཆོས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ་བཅས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བགྱིས་ཏེ་བརྩམས་ཆོས་གང་རུང་ཞིག་གི་གྲུབ་ཚུལ་གོ་རིམ་སྟོན་པའི་དཔྱད་ཐབས་སྤྱད་ནས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ཡིག་ཚངས་དག་གི་འཕེལ་རིམ་དང་འགྱུར་བ་བརྗོད་འདུག་སྟེ། དེ་ལ《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་སྐོར་གྱི“བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་གིས་ཕན་ཚུན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ་དང་དེ་ལས་མངོན་པའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་མཚོན་སྟངས་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བརྒྱུད་དེ་དཔེ་དེབ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་པའི་མི་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱར་དུ་བློས་བསླངས་མཛད་ཅིང་བཅོས་འབྲི་བྱས་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་བྱས་ཡོད་ཅིང་། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་ཐུབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལའང་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད”[1]ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། བརྩམས་ཆོས་ཧྲིལ་པོར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་ཐོག་མར་ས་བོན་བྱུང་ཚུལ། བར་དུ་རུས་སྒྲོམ་གྲུབ་ཚུལ་དང་ཤ་ཚུགས་དོད་ཚུལ། མཐའ་མར་གསོན་ཉམས་བསྒོས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར་བྱུང་བའི་རིམ་པ་གསལ་པོར་བསྟན་འདུག་ཅིང་། ནང་སྒོས་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི《རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར》(མཚན་བྱང་ཆ་ཚང་ལ《རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་སྟོན་མགུར་ཆིངས་དང་བཅས་པ》ཞེས་ཞུ)ནི་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་བྱུང་བའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་བརྩམས་ཆོས་གཞན་དག་གི་དོན་བརྗོད་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་ཅིང་། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སྔོན་གྱི་རྣམ་མགུར་དག་གི་འགལ་འདུ་ལ་བཅོས་སྒྱུར་དང་སྡུམ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཐར་ཚད་ལྡན་འདི་ལ་སྔ་རབས་རྣམ་ཐར་གཞན་དག་དང་མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ཡོད་པ་གླེང་འདུག་པས།《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཡིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ཤེས་རྟོགས་འབྱུང་བར་སྒོ་མོ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེ་འདུག །དེས་ན་གཤམ་དུ་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ལེའུ་རེ་རེའི་ནང་དོན་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྩོམ་པ་པོས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་གནང་ཚུལ་དང་ལྟ་ཚུལ་ག་འདྲ་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བའོ། །

དང་པོ། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ།

དེ་ཡང《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་བསྟན་པ་ལྟར་ན། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མ་ནི་རྗེ་བཙུན་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་བུ་སློབ་གསུམ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ནི་ངན་རྫོང་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་པོའམ་ངན་རྫོང་རས་པ（དུས་རབས11པའི་དུས་མཇུག）ཡིན་ཞིང་། གཉིས་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་བསོད་ནམས་རིན་ཆེན་ནམ་དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེ（1079-1153）ཡིན། གསུམ་ནི་རས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ（1084-1161）ཡིན། འདི་གསུམ་ལས་ངན་རྫོང་རས་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་བསྡུས་འདུག་པས། ངན་རྫོང་རས་པ་ནི་ཐོག་དང་པོར་རྗེ་བཙུན་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་སྒྲིག་འབྲི་བྱེད་མཁན་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་ཐར་འདི་ལ་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྙན་བརྒྱུད་མ་ལག་ཅན་དུ་བཏང་བ་དང་། ཁོང་གི་མཛད་པ་དང་མགུར་གླུ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཏེ་ཟིན་ཐོར་བཀོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་མཆིས།[2]

རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མའི་གྲས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་གཞན་ཞིག་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། རྣམ་ཐར་འདི་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་ཉིད་ནས་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ་ཞིག་མིན་པར་ཁོང་གི་གསུང་ངག་སློབ་མས་ཡི་གེར་ཕབ་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། འདི་ནི་ངག་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་དང་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བར་མཚམས་སུ་གནས་པའི་རྣམ་ཐར་ཞིག་ཡིན་ལ། བརྩམས་ཆོས་འདིར་བླ་མ་དུ་མའི་མཛད་པ་བྲིས་འདུག་སྟབས། རྣམ་ཐར་འདི་ལ་བཀའ་བརྒྱུད་གསེར་འཕྲེང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ཚེ། རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་སུ་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་མགུར་ལ་རྩ་བའི་སྒྲིག་གཞི་དང་ནང་དོན་མཁོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་པས། ཕྱིས་སུ་རྣམ་མགུར་ཚད་ལྡན་ཞིག་འབྱུང་བར་རྨང་བཏིང་ཡོད། སྤྱིར་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་ཤིག་ཡིན་ནའང་། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ཕྱི་མ་དག་གི་རྨང་གཞིར་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་བསྡུས་པའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་མགུར་མ་ནི་ཕྱིས་སུ་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་བསྒྱིགས་པའི་མགུར་འབུམ་གྱི་ཕྱི་མོ་ལྟ་བུར་ཡང་གྱུར་ཡོད།

དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པར་བླ་མ་བྱང་ཆུབ་བཟང་པོས་བསྒྲིགས་པའི《བདེ་མཆོག་མཁའ་འགྲོ་སྙན་བརྒྱུད》（རས་ཆུང་སྙན་བརྒྱུད）ཅེས་པར་སྙན་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར་མང་པོ་བསྡུས་ཡོད་ཅིང་། རྣམ་ཐར་འདི་དག་གི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་པ་མནོས་པའི་བུ་སློབ་གཙོ་གྲས་དག་ཡིན། དཔེར་ན། ཏཻ་ལོ་པ་དང་ནཱ་རོ་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བས་མཛད་ལ། མར་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པས་མཛད་ཅིང་། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་རས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་པས་མཛད་པ་རེད། འདི་ལས་བྱུང་

བའི་རྗེ་་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་དང་བསྡུར་ན་ཅུང་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད་ནའང་། རྣམ་ཐར་རྗེས་མ་དག་དང་བསྡུར་ན་ཅུང་སྟབས་བདེ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ནང་དུ་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་མཛད་པ་ནི་རིམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་འདུག་པ་ལ། དང་པོ་རིགས་དང་འབྲེལ་བ་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་སྐོར་དང་། གཉིས་པ་ཏིང་ངེེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྐོར་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་རྣམ་ཐར་ལྟར་ཞིབ་ཆ་ལྡན་པ་ཞིག་མིན་པར་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་པ་བརྒྱུད་ཚུལ་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་རེད།

གོང་འཁོད་ལྟར།《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་རྗེ་བཙུན་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མ་ནི་ཁོང་གི་བུ་སློབ་དག་ལས་བྱུང་བར་བརྗོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྗེ་བཙུན་སྐུ་བཞུགས་དུས་བྱུང་བ་ཡིན་ཤས་ཆེ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ངན་རྫོང་རས་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་བླ་མ་དང་བཀའ་མོལ་མཛད་པ་བསྟན་འདུག་པ་དང་། རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་སུའང་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་བྲིས་འདུག །དེར་མ་ཟད། རྣམ་ཐར་འདི་དག་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཚང་གི་ཐོག་མའི་མ་གདན་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་གཏམ་རྒྱུད་ཆ་ཚང་ཞིག་གྲུབ་མེད་ནའང་། ཕྱིས་སུ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་དེ། ལྷག་པར་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྣམ་ཐར་རྩོམ་འབྲིའི་སྲོལ་རྒྱུན་འདི་ཉིད་རྒྱུན་བསྐྱངས་ཡོད་པས། འདི་ནི་ཁོང་གི་གསར་རྩོམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོའང་ཡིན་ཟེར།[3]

གཉིས་པ། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་རུས་སྒྲོམ་གྲུབ་ཚུལ།

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཡི་བཞེད་ཚུལ་ལྟར་ན། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་ཁོང་གི་དངོས་སློབ་དག་གི་འཕྲིན་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་བསྡོངས་ནས་ཁྱབ་གདལ་བྱུང་བ་ཡིན་ཟེར།[4]དེ་ཡང་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་སླེབས་དུས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དཔེ་ཁྲིད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ངེས་ཏེ། ཕག་མོ་གྲུ་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོས་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་མདུན་དུ་སློབ་གཉེར་གནང་མྱོང་བ་དང་།《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》རུ་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་གསུང་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ལྡན་རས་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཚུལ་བྲིས་འདུག་པ་ལྟ་བུ་ལས་གནས་ཚུལ་དེ་རྟོགས་ནུས་པར་མ་ཟད།[5]སྐབས་དེར་ངག་ཐོག་ཏུ་དར་བའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་སུ་འཁོད་པ་དང་བསྡུར་ན་ཞིབ་ཆ་ཆེ་་ཞིང་རྗེས་འཇུག་པའི་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཆོག །[6]

དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་མཇུག་དང་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་སྟོད་ནི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། རྗེ་སྒམ་པོ་པ་དང་རྗེ་ཕག་མོ་གྲུ་པ་ལྟ་བུའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་བུ་སློབ་དག་གི་ཆོས་བརྒྱུད་དུ་སློབ་མ་མང་དུ་འཕེལ་བས་མཐའ་མར་བཀའ་བརྒྱུད་ཆེ་བཞི་ཆུང་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་བྱུང་། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་འབྲེལ་ཁོང་ཅག་ལ་ལྟ་གྲུབ་དང་ཉམས་ལེན་སྟོན་པའི་དཔེ་དེབ་འཐུས་ཚང་ཞིག་མཁོ་བར་གྱུར་སྟབས། དུས་སྐབས་འདིར་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་མང་པོ་བྱུང་བའང་དགོས་མཁོ་འདི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཟེར།[7]《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་དུས་སྐབས་དེར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ནི་བཀའ་བརྒྱུད་གསེར་འཕྲེང་དུ་གྲགས་པའི་བླ་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར་གྱི་རྣམ་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གསེར་འཕྲེང་རྣམ་ཐར་བྱུངབ་ནི་གྲུབ་མཐའི་རྗེས་འཇུག་པ་དག་གི་སློབ་གཉེར་ལ་རག་ལས་ཤིང་། འདི་ནི་མི་སྣ་གཅིག་གི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་ཆ་ཚང་ཞིག་འབྲི་བ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པར་བརྒྱུད་པ་སྤེལ་ཚུལ་གཙོར་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་སྨྲ།[8]གནས་ཚུལ་འདི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་ཞང་གཡུ་བྲག་པ་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པ་དང་། དོན་མོ་རི་པ། སངས་རྒྱས་འབུམ། རྒྱལ་ཐང་བདེ་ཆེན་ན་རྡོ་རྗེ། ཞྭ་དམར་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ་བཅས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་དང་།《བཀའ་བརྒྱུད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ》རུ་འཁོད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་མཛད་རྣམ་བཅས་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་ལ་བསྡུར་དཔྱད་གནང་འདུག་སྟེ། རྩོམ་པ་པོས་རྣམ་ཐར་འདི་དག་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་སྔ་གྲས་ཡིན་ལ། ཡིག་ཚང་འདི་དག་བརྒྱུད་ནས་ངག་ཐོག་བརྩམས་ཆོས་དེ་ཡིག་ཐོག་དོན་བརྗོད་སྒྲིག་གཞི་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྟོགས་ཐུབ་ཟེར།[9]

གོང་ཞུས་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་ལས་བླ་མ་ཞང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པའི《བླ་མ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་དངོས་སློབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་ཞང་གཡུ་བྲག་པའི་གསུང་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱི་སྐོར་ཆོས་ཚན་བཅུ་གསུམ་དུ་བསྡུས་འདུག །བླ་མ་ཞང་གིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ནི་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་ངེས་ཏེ། དེའི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་རྒྱུད་འཛིན་གནང་འདུག །ཡིན་ནའང་འགྱུར་ལྡོག་ཕྲན་བུ་རེའང་བྱུང་འདུག་སྟེ། བརྩམས་ཆོས་སུ“རྗེ་སྒམ་པོ་པས་གསུངས”ཞེས་བྲིས་མི་འདུག །སྤྱིར་བླ་མ་ཞང་གིས་ཁོང་གི་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་མཛད་སྐབས“གསུངས”དང“བཤད”ཅེས་བྲིས་འདུག་ནའང་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འབྲི་དུས་དེ་ལྟར་བྲིས་མི་འདུག་པས། འདི་ལས་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་དང་ཁོང་གི་བུ་སློབ་དག་གིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། འདི་རྨང་གཞིར་བྱས་ཏེ་བླ་མ་ཞང་གིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྐབས་དོན་དག་ཁ་ཅིག་བསྐུངས་ཏེ་བྲིས་མི་འདུག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་བཅོས་སྒྱུར་གནང་འདུག །

དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་རྡོ་རྗེ་མཛེས་འོད་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི《བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཆེན་མོ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་དགོས་འདོད་འབྱུང་གནས》ཞེས་པར་བླ་མ་དོན་མོ་རི་པས་སྤྱི་ལོ1245ལོར་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ཁག་ཅིག་བསྡུས་འདུག་ཅིང་། རྣམ་ཐར་འདི་དག་ནི་དོན་མོ་རི་པའི་བླ་མ་རི་ཁྲོད་དབང་ཕྱུག（1181-1225）གི་ངག་ནས་གསུངས་པ་ཞིག་རེད། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་བརྒྱུད་རྣམ་ཐར་འདི་ལས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་མཚན་བྱང་ལ《རྗེ་བཙུན་མིད་ལའི་རྣམ་ཐར》ཟེར་ཞིང་། རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་རྩོམ་སྐབས་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་ནའང་བླ་མ་ཞང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་ལུང་དྲངས་འདུག་པར་མ་ཟད། རྣམ་ཐར་ལ་ནང་དོན་གསར་པ་བསྣན་ནས་བཅོས་སྒྱུར་གནང་འདུག་ལ། དོན་བརྗོད་སྒྲིག་གཞི་དངོས་མ་ཞིག་ཀྱང་སྤྱད་འདུག་སྟེ། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་རྒྱུ་ཆ་དག་ཆ་ཚང་ཞིང་འབྲེལ་ཆགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་བཅོས་པའི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཁྲོད་དུ་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཞིང་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དང་ཞི་བྱེད་རི་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་གཙོ་བོའང་ཡིན།

ཧ་ལམ་དོན་མོ་རི་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བའི《མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》ཞེས་པ་ཞིག་རྭ་ལུང་དགོན་པའི་བྱུང་བ་འཁོད་པའི《རྭ་ལུང་དཀར་བརྒྱུད་གསེར་འཕྲེང》དུ་འཁོད་འདུག །བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་འབྲུག་ཡུལ་གྱི་ཤིང་པར་ཞིག་ལས་བཤུས་ནའང་།《མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》ནི་ཕལ་ཆེར་སངས་རྒྱས་འབུམ་གྱིས་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་བྲིས་པ་ཡིན་ཤས་ཆེ། སངས་རྒྱས་འབུམ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ནི་གསེར་འཕྲེང་དང་ཕལ་ཆེར་མཚུངས། གཏམ་རྒྱུད་འདིའི་ནང་དུ་བླ་མ་ཞང་དང་དོན་མོ་རི་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས་ཚན་པ་མང་པོ་དྲངས་འདུག་མོད། རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་མགུར་གླུ་ཁག་ཅིག་ཁ་གསབ་བས་འདུག་པར་མ་ཟད། རྗེ་བཙུན་ཉིད་དགུང་གྲངས་དོན་གསུམ་ཐོག་སྐུ་འདས་པར་བཤད་ཡོད། འདི་ནི་ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཐང་པ་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེའི་བརྩམས་ཆོས་ནང་མ་གཏོགས་མཐོང་མི་ཐུབ་པས། རྒྱལ་ཐང་པས་སངས་རྒྱས་འབུམ་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ།

དུས་རབས13པའི་ཕྱེད་ཕྱི་མའི་སྟོད་ཀྱི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་ནང་ཙམ་ལ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཐང་པ་བདེ་ཆེན་རྡོ་རྗེའི《གསེར་རིའི་ཕྲེང་པའི་རྣམ་ཐར》གྱི་ནང་དུ་ཏཻ་ལོ་པ་ནས་ཁོང་གི་བླ་མ་རྒོད་ཚང་པའི་བར་གྱི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འཁོད་འདུག །རྣམ་ཐར་འདི་ལས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་མཚན་བྱང་ལ《རྗེ་བཙུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར》ཟེར། རྣམ་ཐར་འདིར་མགུར་གླུ་དང་བཅས་ཚན་པ་ཉེེར་དྲུག་མཆིས། རྣམ་པ་ནི་སྔོན་དང་བསྡུར་ན་འགྱུར་ལྡོག་ཆེེན་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། དོན་བརྗོད་རྒྱུ་ཆ་གསར་པ་བླངས་ཡོད་པར་མ་ཟད། སྔོན་དང་བསྡུར་ན་འབྲེལ་ཆགས་ཤིང་ཟློས་གར་གྱི་ཆ་དང་ལྡན་པའི་བྱུང་རིམ་བྲིས་འདུག །དེར་མ་ཟད། རྣམ་ཐར་འདིའི་ནང་དུ་རྗེ་བཙུན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་འདུག །[10]ཏག་ཏག་འདི་ནི་གཙང་སྨྱོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆའང་ཡིན་ཏེ། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་བཤད་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བཀའ་བཀྱོན་གནང་ཡོད། གཞན་ཡང་རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་དུ་རྩོམ་པ་པོས་བྱུང་རིམ་འགངས་ཆེན་འགའ་ཞིག་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། འདི་དག་ཕྱིས་སུ་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དུའང་འཁོད་འདུག །

《བཀའ་བརྒྱུད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ》རུ་འཁོད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་མཚན་བྱང་ལོགས་སུ་མེད་ཅིང་རྩོམ་མཁན་སུ་ཡིན་པའང་མི་གསལ། འདི་ནི་རྣམ་ཐར་ལ་ཆོས་ཚན་དགུ་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་རེད། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་དང་ཐོག་ཨུ་རྒྱན་རིན་ཆེན་དཔལ（1229/30-1309）གྱིས་མཛད་པར་འདོད་ནའང་། ད་ལྟ་འདི་ལས་རྣམ་ཐར་ཆོས་མཐའ་མ་ནི་ཨུ་རྒྱན་པ་གཞན་ཞིག་གིས་མཛད་པར་ར་སྤྲེོད་བྱས་ཡོད་དེ། ཁོང་ནི་མགར་དམ་པ་ཆོས་སྡིངས་པ（1180-1240）ཡི་དབོན་པོ་རེད། དེས་ན་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཉིད་གྲུབ་པའི་དུས་ནི་ཕལ་ཆེ1244ལོ་ཡིན་ཏེ། གོང་ཞུས་དོན་མོ་རི་པ་དང་སངས་རྒྱས་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཕལ་ཆེར་དུས་མཉམ་ཡིན། བརྩམས་ཆོས་འདིར་མདོར་ནརྩོམ་པ་པོས་ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་ཀྱི་རྩོམ་འབྲིའི་རྣམ་པ་སྤྱད་འདུག་ཅིང་། རྣམ་ཐར་དུ“སྐད”དང“གསུངས”ལྟ་བུའི་ཚིག་ཟིན་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་ཡོད་པས། བརྩམས་ཆོས་འདིས་ངག་ཐོག་རྒྱུ་ཆ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་བརྩམས་ཆོས་འདིར་ཐེངས་དང་པོར་རྣམ་མགུར་ལ་རྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་དོན་བརྗོད་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་སྤྱད་ཡོད་ཅིང་། འདིས་ཕྱིས་ཀྱི་རྣམ་མགུར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད།

ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ（1350-1405）ཡིས་མཛད་པའི《བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྤྲིན་ཕུང》ཞེས་པར་སྔ་རབས་རྣམ་མགུར་གཞན་དག་གི་སྒྲིག་གཞི་སོར་འཇོག་བྱས་ཡོད་ནའང་། དེའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་བརྩམས་ཆོས་མང་ཆེ་བ་ལས་ཅུང་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་གྱུར་འདུག །བརྩམས་ཆོས་ལས་ཐོག་མའི་འཚོ་བ་ནི་སྔ་རབས་བརྩམས་ཆོས་ལས་བཏུས་འདུག་ལ། མགུར་གླུ་ནི་སྐབས་བབ་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་པོ་ལས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་འདི་ནི་བརྩམས་ཆོས་གྲུབ་པའི་དུས་ལ་རག་ལས། སྔར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་མི་མཚུངས་པ་ཞིག་ནི་རྣམ་ཐར་འདིར་ཧ་ལམ་ཚན་པ་རེར་མགུར་གླུ་རེབཀོད་ཡོད་ལ། དེ་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་ལས་ཀྱང་དྲངས་ཡོད་པས། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ནང་དུ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་ཆ་སྤྱད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལས་སྐབས་འདིར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ནའང་ཐོག་མའི་རྣམ་མགུར་སྔར་བཞིན་རྒྱུགས་ཆེ་བ་རྟོགས་ཐུབ། ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་སུ་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ཀྱི་མཛད་པ་ལས་ཚན་པ་མང་པོ་ཞིག་ནི《མཛོད་ནག་མ》ལས་དྲངས་འདུག་ཅིང་། མགུར་མ་ལ་དོན་ཚན་ཞེ་ལྔ་མཆིས་པས། འདིས་ཀྱང་རྒྱུ་ཆ་ནི་དུས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལས་དྲངས་པ་ཤེས་ཐུབ། གཞན་ཡང་རྒྱུ་ཆ་འདི་དག་ལ་རྩོམ་པ་པོས་བཅོས་སྒྲིག་ཀང་གནང་འདུག་སྟེ། རྗེ་སྒམ་པོ་པ་དང་བླ་མ་ཞང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་པ། དོན་མོ་རི་པ་སོགས་ཀྱི་ཚན་པ་ཁ་ཤས་ནི་དོན་བརྗོད་བྱུང་རིམ་གཞན་དུ་བསྡུས་སྟབས་གཏམ་རྒྱུད་རང་རྐྱ་འཕེར་བ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་མི་འདུག །

མདོར་ན《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་བསྟན་དོན། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་དུས་ཡུན་ནི་རྗེ་བཙུན་ཁོང་ལ་རྣམ་ཐར་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། 1245ལོའི་ཡས་མས་སུ་དོན་མོ་རི་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་། 1225ལོ་ནས1250ལོའི་བར་སངས་རྒྱས་འབུམ་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར། 1244ལོར་བཀའ་བརྒྱུད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། 1258ནས1266བར་རྒྱལ་ཐང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་བཅས་གྲུབ། དོན་དུ་བརྩམས་ཆོས་འདི་དག་ནི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་སྐབས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་ཡིན་གཤིས། གལ་སྲིད་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་འདི་དག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་དར་བར་ཁས་འཆེས་ཚེ། འདིས་སྐབས་དེའི་གནས་བབ་ཅིག་ཀང་བསྟན་ཡོད་དེ། གསེར་འཕེང་རྣམ་ཐར་བྱུང་བ་ཡིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་བླ་མ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་གསང་སྔགས་བླ་མའི་བར་དངོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། ཕྱིས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལའང་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད།[11]དེ་ཡང་དུས་སྐབས་འདིར་བྱུང་བའི་རྣམ་ཐར་སྔ་མའི་རིགས་ཏེ། བླ་མ་ཞང་གིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ནི་འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་པ་ཙམ་ལས་སྒྲིག་གཞི་དང་བྱུང་རིམ་རྒྱས་པ་གྲུབ་མེད་མོད། རྣམ་ཐར་ཕྱི་མའི་རིགས་ཏེ། དོན་མོ་རི་པ་དང་སངས་རྒྱས་འབུམ། རྒྱལ་ཐང་པ་བཅས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་།《བཀའ་བརྒྱུད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ》དང《བྱིན་རླབས་སྤྲིན་ཕུང》སོགས་ནི་སྔ་རབས་རྨང་གཞི་བྱས་ཏེ་བྱུང་བས། རྩོམ་རིག་གི་སྒྲིག་གཞི་གསར་པ་སྤྱད་པ་དང་དོན་བརྗོད་ཀྱི་ཞིབ་ཆ་ལ་ཤུགས་བསྣན་པ་བཅས་ཀྱིས་ཐོག་མའི་རྣམ་མགུར་རྒྱ་བསྐྱེད་འདུག་ཅིང་། རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བླ་མ་དག་དང་འདྲ་བར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་མིག་དཔེ་ཡི་ཆ་དེ་ཤུགས་ཀྱིས་སྤེལ་འདུག །དེ་བསྟུན་གྱིས་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ལའང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་ཡོད་དེ། འཚོ་བ་ནི་ཟློས་གར་རང་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ནས་དོན་བརྗོད་གོ་རིམ་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། ཉམས་མགུར་ནི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་ལ། འདི་ལས་ཁག་ཅིག་ནི་སྔར་གྱི་ཚན་པ་ལས་དྲངས་ཤིང་། ཁ་ཤས་ནི་གསར་དུ་བསྣན་པ་ཞིག་རེད།

གསུམ་པ། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་ཤ་ཚུགས་དོད་ཚུལ།

རྣམ་ཐར་གཞན་དག་དང་མཚུངས་པར《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》（《རྗེ་བཙུན་མིད་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ཟབ་མོ》）དང《མཛོད་ནག་མ》གཉིས་ནི་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། འདི་གཉིས་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་མགུར་སྒྲིག་འབྲི་བྱེད་སངས་ཐད་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་གཉིས་ཡིན་ཟེར།[12]

《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》ལ་གོང་ཞུས་བརྩམས་ཆོས་དག་དང་མཚུངས་པར་རྣམ་ཐར་ཞེས་འབོད་ནའང་། སྐབས་འདིར་ཐོག་མའི་རྣམ་པའི་ནང་མངོན་ཆུང་སྒོས་ཡོད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་མགུར་མ་གཉིས་ཐེངས་དང་པོར་སོ་སོར་གྱེས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དོན་བརྗོད་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་མངོན་གསལ་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ཚེ།《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》སུ་ངན་རྫོང་རས་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཐོག་མར་ཕྱོགས་སྒྱིག་བྱེད་མཁན་དུ་བྲིས་འདུག་སྟབས། བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ངན་རྫོང་རས་པ་སྐུ་བཞུགས་སྐབས་ནས་བྱུང་ཡོད་སྲིད་ལ། ངན་རྫོང་རས་པའི་སློབ་མ་དམ་པ་རས་ཆེན་གྱིས་ཀྱང་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་ཡོད་སྲིད། དེ་ལྟ་ན་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི་དོན་མོ་རི་པ་དང་རྒྱལ་ཐང་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལས་ཧ་ལམ་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གིས་སྔ་བ་ཡོད། ཡིན་ནའང་རྒོད་ཚང་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་བརྩམས་ཆོས་འདི་ལ་བཅོས་སྒྲིག་གནང་ཡོད་སྲིད་པས། དེ་ལྟ་ན་བརྩམས་ཆོས་གྲུབ་པའི་དུས་ཚོད་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཁེལ་ཡོད། དེར་བརྟེན། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ཆེས་ཐོག་མའི་རྣམ་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་གཅིག་གི་ནང་དུ་བྱུང་ཞིང་། དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་སྐབས་དེའི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་འབྲིའི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་མཁོ་འདོན་བྱས་ཡོད།

རྣམ་ཐར་གཞན་དག་དང་མཚུངས་པར《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》ཀྱི་ནང་དུ་རྗེ་བཙུན་གྱི“ཡོན་ཏན”དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་འདུག་ཅིང་། རྣམ་མགུར་ནི་ཆ་ཤས་གཉིས་སུ་བགོས་ནས་ཁག་དང་པོར་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་། ཁོང་གིས་ཆོས་བཙལ་ཚུལ། བླ་མ་མར་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་མཛུབ་སྟོན་འོག་སྦྱོང་བ་བྱས་ཚུལ་བཅས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་ཡོན་ཏན་བྲིས་འདུག་པ་དང་། ཁག་གཉིས་པར་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་དུ་ཕྱེ་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡོན་ཏན་བྲིས་འདུག །

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཐོག་མའི་བརྩམས་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་རུས་སྒྲོམ་གྲུབ་ཅིང་།《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》ཀྱིས་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པའི“ཡོན་ཏན”ལ་བརྟེན་ནས་རུས་སྒྲོམ་འདི་ལ་ཤ་ཚུགས་དོད་པ་རེད་ཟེར།[13]སྤྱིར་བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ནང་དུ་ཁ་བརྡ་ནི་དོ་མི་མཉམ་ལ། སྙན་ངག་ཀྱང་སྡེབ་ལེགས་པ་ཞིག་མིན་མོད། ཡིན་ནའང་སྒྲིག་གཞི་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་དོན་བརྗོད་ཀྱི་ཚན་པ་ཁག་བསྡུས་འདུག་ཅིང་། བརྩམས་ཆོས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན་གྱི་གྲུབ་ཆ་དང་བྱུང་རིམ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་བཏང་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཡོད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་བསྒྲིགས་འདུག །གཞན་ཡང《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་རྗེ་བཙུན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་བྲིས་པའི་སྐོར་ཡིན་ཏེ། བརྩམས་ཆོས་སྔ་གྲས་དག་ཏུ་རྗེ་བཙུན་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་མ་གཏོགས་གླེང་མི་འདུག་མོད། རྒྱལ་ཐང་པའི་རྗེས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་སུ་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་མངོན་ཡོད། དེ་ལས་ཀྱང《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》སུ་རྗེ་བཙུན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཚུལ་སྐོར་ཟློས་གར་རང་བཞིན་ཆེས་ཆེར་ཕྱུག་པའི་སྒོ་ནས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། མགུར་གླུ་གསར་པ་མང་པོ་དྲངས་འདུག་པར་མ་ཟད། བྱུང་རིམ་གཙོ་བོའང་རྒྱ་བསྐྱེད་འདུག་པས། འདི་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དག་གི་རྨང་གཞིར་གྱུར་ཡོད།

《མཛོད་ནག་མ》ནི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ（1284-1339）ཡིས་བསྒྲིགས་ནའང་འདི་ནི་བརྩམས་ཆོས་སྣ་གཅིག་ལ་གོ་བ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཤིག་ལ་གོ་ཞིང་། མཛོད་ནག་མ་ནི་ཀརྨ་ཞྭ་ནག་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་དམ་པོ་མཆིས་པའི་ལྷ་ཁང་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། གནས་འདིར《མཛོད་ནག་མ》ཡི་པར་གཞི་ཆས་ཐོག་མ་དེ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད། ད་ལྟ《མཛོད་ནག་མ》ལ་པར་གཞི་མི་འདྲ་བ་བདུན་ཡོད་ཅིང་། འདི་དག་གི་ཆེས་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》ཡིན། ད་ཡོད་ཀྱི《མཛོད་ནག་མ》ཡི་པར་གཞི་ཚང་མས་བརྩམས་ཆོས་སྔ་མའི་རྩ་བའི་སྒྲིག་གཞི་ལ་བསྟུན་འདུག་པར་མ་ཟད། རྒྱུ་ཆ་གསར་པ་ཡང་དྲངས་འདུག་པས། གཏམ་རྒྱུད་འདིས་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྣང་བརྙན་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་ཡོད་ཅིང་། འདིས་གཙང་སྨྱོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་མ་བྱུང་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཅིག་ཙམ་གྱི་ནང་རྗེ་བཙུན་ལ་རྣམ་ཐར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པའང་བསྟན་ཡོད།

བཞི་པ།  གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར།

གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ནི་ཀུན་ལ་གྲགས་ཆེ་བའི་རྣམ་མགུར་དེ་ཡིན་ལ། 《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཡི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་སྟབས། བརྩམས་ཆོས་འདིའི་ལེའུ་བཞི་པ་དང་ལེའུ་ལྔ་པ་གཉིས་སུ་གཙང་སྨྱོན་དང་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་འདུག །

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་བསྟན་དོན། གཙང་སྨྱོན་ནི་འགྱུར་བག་རྒོད་པའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། དུས་དེར་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་དམས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ས་སྐྱ་པའི་ས་གནས་སྲིད་དབང་ལའང་གཡོ་སྐྱོམ་ཐེབས། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་དུས་མཇུག་ཙམ་ལ་གུ་གེ་དང་ལ་སྟོད་ལྷོའི་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་། དེའི་རྗེས་སུ་རིན་སྤུངས་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར། ཁོང་ཚོ་ནི་བཀའ་བརྒྱུད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཡིན་པས་དགེ་ལུགས་པ་དང་འགལ་བ་བྱུང་། གྲུབ་མཐའི་བར་འགལ་བ་རིམ་པར་འབྱུང་དུས་རིན་སྤུངས་པ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ（1462/3-1312）ནི་གཙང་སྨྱོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་མཁན་དེ་ཡིན།

གཙང་སྨྱོན་གྱིས་དགུང་ལོ་བདུན་གྱི་སྐབབས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དགུང་ལོ་བཅུ་བཞིའི་སྐབས་བླ་མ་ཤ་ར་རབ་འབྱམས་སངས་རྒྱས་སེང་གེ（1427-1470）དང་མཇལ་ཞིང་བླ་མའི་མདུན་ནས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་ངག་མང་པོ་གསན། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་རྩེའི་དཔལ་འཁོར་ཆོས་སྡེ་རུ་ཕེབས་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་ཐོག་རི་ཁྲོད་འགྲིམས། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་ཐོག་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཤིང་རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞབས་རྗེས་འབྲངས། ཁོང་གིས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་བཙུགས་ཡོད། དེ་དག་གི་ཁྲོད་རིན་སྤུངས་པ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་དང་། གུང་ཐང་ཁྲི་རྣམ་རྒྱལ་སྡེ། དེའི་སྲས་ནོར་བུ་སྡེ་དང་བསམ་གྲུབ་སྡེ། སྨོས་ཐང་གི་དབང་འཛིན་པ་སོགས་མཆིས། མི་སྣ་འདི་དག་ནི་གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྩོམ་རིག་བྱ་འགུལ་ལ་གྲོགས་དན་མཛད་མཁན་ཡིན།[14]

གཙང་སྨྱོན་ནི་ཕལ་ཆེར་དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་ལ་སླེབས་དུས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྐྱ་རྔ་ཙ་རུ་སླེབས། ཡུལ་དེར་དགོན་ཆུང་དམར་པོ་ཞིག་མཆིས་ཤིང་དེར་བདག་གཉེར་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་གཙང་སྨྱོན་ལ་རེ་སྐུལ་གནང་བར་ཁོང་གིས་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པར་བསྟོད་རྩོམ་ཞིག་བྲིས། ཕྱིས་སུ་ནཱ་རོ་པའི་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པས་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་མགུར་རྩོམ་མགོ་ཚུགས། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་མགུར་རྩོམ་པར་དམིགས་ཡུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རྒོད་ཚང་རས་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དུ“རྗེ་ཡི་ཐུགས་ལ་ད་ལྟ་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་འདི་ན་རྗེ་བཙུན་བཞད་པ་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར་དང་མགུར་འབུམ་མང་དག་འདུག་ནའང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར་འདི་རྒྱུན་ཆད་འདུག་པས་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། …དམ་པའི་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱ་བའི་ལོར（ལོང）མེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། བློན་པོ་དང་། མི་ཆེ་བར་རློམ་པའི་དཔོན་པོ་སོ་སོ་ནས་དམངས་ཕལ་བའི་བར་རྣམས་དང་། ཆོས་བྱེད་པར་རློམ་ཞིང་བྱེད་པའི་ལོང་ཡོད་ལ་བྱས་ན（ནས）ཡོད་ཀྱང་། ཟབ་མོའི་གནད་ཉམས་སུ་ལེན་མི་ཤེས་པར། ཐ་སྙད་ཚིག་གི་རྦུ（ལྦུ）བའི་རྗེས་སུ（རྟེས་སུ）རྙོག（སྙེག）པ་ལས། ཚེ་གཅིག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཁྲིད་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལས། ཕྱི་རོལ་དུ（ཏུ）གྱུར་པའི་དགེ་ཤེས（བཤེས）སུ་རློམ་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་དཀར་གྱི་རིགས་སད་པར་བྱ་བ་ལ”[15]ཞེས་གསུངས། དེས་ན་སྔར་གྱི་གདམས་ངག་བརྒྱུད་པའི་རྣམ་ཐར་དག་དང་མི་མཚུངས་པར་སྐབས་འདིར་ཀློག་པ་པོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཁ་གཏད་འདུག །དེར་མ་ཟད་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་སྐབས་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་ཀྱང་སྤྱད་འདུག་སྟེ། སྐབས་འདིར་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་མི་སྒེར་་གྱི་དོན་བརྗོད་ཙམ་མིན་པར་དྭངས་གསལ་ཆུ་ཤེལ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚོན་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐུལ་སློང་གི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས། རྣམ་མགུར་འདི་ནི་ནམ་རྒྱུན་བརྩེ་བ་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་དང་ཉམས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་ཅིག་གི་མཚོན་བྱེད་དུ་གྱུར་ཡོད། དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་གཙང་སྨྱོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ནི་མ་མཐའ་ཡང་རྟོག་བཟོ་ལ་རག་ལས། སྐབས་འདིའི་རྟོག་བཟོ་ནི་གཏམ་རྒྱུད་རྫུན་མ་ལ་གོ་བ་མིན་པར་གཏམ་རྒྱུད་བཀོད་སྒྲིག་གི་དོན་བརྗོད་ཐབས་རྩལ་ལ་གོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕལ་མོ་ཆེནི་སྔ་རབས་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་ནའང་ཁོང་གིས་དེ་་དག་བསྐྱར་དུ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པས། གཙང་སྨྱོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ནི་སྔ་རབས་རྣམ་ཐར་དག་དང་མི་མཚུངས་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད།[16]

གཙང་སྨྱོན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་སུ་རྗེ་་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་མགུར་འབུམ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེ་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཐར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་སྐུ་བལྟམས་པ་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་བྱུང་རིམ་ཆ་ཚང་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་པར་མ་ཟད། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སྐབས་འདིར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡི་རྣམ་པ་སྤྱད་ནས་མཚོན་ཡོད། འདིའང་གཙང་སྨྱོན་གྱི་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བརྩམས་ཆོས་འདི་ནི“འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན”ཞེས་དབུ་ཚུགས་ཏེ་གཏམ་རྒྱུད་སྤེལ་གཤིས། གཏམ་རྒྱུད་ནི་རྗེ་བཙུན་རང་གི་ངག་ནས་བཤད་པ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་་ལ་གཞན་རྣམ་རང་རྣམ་དུ་བསྒྱུར་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། གཞན་ཡང་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་གཞིགས་ཏེ་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་བསྐྱར་དུ་བསྒྲིགས་ཡོད། སྒྲིག་གཞི་འདི་ནི་བརྩམས་ཆོས་སུ་ཐུན་མོང་སྲིད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་མཛད་པ་གསུམ་དང་མཆོག་གྱུར་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་དགུ་ལྟར་མངོན་པར་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟར་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྣམ་ཐར་གཙོ་བོར་བཟུང་ཕྱིན། མགུར་གླུའང་བསྐྱར་དུ་བསྒྲིགས་ཤིང་དེ་་དག་ལ་ཁ་བྱང་གསར་པ་རེ་བཏགས་ཡོད་པ་དང་། མགུར་གླུ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་རྣམ་ཐར་གྱི་དོན་བརྗོད་དུས་ཚོད་ནང་འདུས་མེད། ཡིན་ནའང་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་བའི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མགུར་གླུས་རྣམ་ཐར་གང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཚན་པ་གཉིས་པ་ཇེ་ལེགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད། དེར་མ་ཟད་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སྔར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་སུ་མངོན་པའི་མགུར་གླུའི་ཚན་པ་བཅུ་བདུན་ནི་སྐོར་ཚན་གསུམ་དུ་འདུ་བར་བྱས་འདུག་སྟེ། གཅིག་ནི་མི་མ་ཡིན་གྱིས་མཐོ་འཚམས་པ་དམ་ལ་བཏགས་པའི་སྐོར་དང་། གཉིས་ནི་སྐལ་ལྡན་ཐུགས་སྲས་རྣམས་སྨིན་གྲོལ་ལ་བཀོད་པའི་སྐོར་དང་། གསུམ་ནི་ཁ་འཐོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར་བཅས་རེད། སྒྲིག་གཞི་འདིས་མགུར་གླུ་དེ་དག་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་བསླབ་སྟོན་ཟིན་ཐོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལས་རྗེ་བཙུན་ཁོང་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བླ་མ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་སྔར་བས་ཇེ་གསལ་ངང་བསྟན་ཡོད།

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ཤོས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁོང་ཉིད་སྐྱེ་བོ་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་པ་དེ་རེད་ཟེར།[17]དེ་ལ་བརྩམས་ཆོས་སུ་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག་སྟེ། “གཙང་སྨྱོན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཚེ་གཅིག་ལུས་གཅིག་ལ་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཏུ་འབྲི་མཁན་ཐོག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདི་ནི་ད་སྔའི《མཛོད་ནག་མ》དང་ཞི་བྱེད་རི་པའི《ཉི་ཟླའི་འོད་ཟེར་སྒྲོན་མེ》གཉིས་སུའང་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ནའང་གཙང་སྨྱོན་ནི་ཆེས་ཐོག་མར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་རྣམ་སྤྲུལ་ཞིག་ཡིན་པ་འགོག་མཁན་དེ་རེད། འདི་ནི་ཁོང་གི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པའི་བརྩམས་ཆོས་གཙོ་བོ་དག་དང་འགལ་བར་གྱུར་ཡོད།”[18]འདིའི་སྐོར་ནི་རྣམ་ཐར་རང་དུ་འདི་ལྟར་བྲིས་འདུག་སྟེ། “རྗེ་བཙུན་གྱི་ཞལ་ནས། ང་གང་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ང་རང་ལ་ཡང་ཆ་མེད། …སྤྲུལ་པ་ཡིན་སྙམ་པ་དེ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་ང་ལ་དག་སྣང་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལ་ལོག་ལྟ་དེ་བས་ཆེ་བ་མི་འོང་། ཆོས་རྣམ་དག་བྱེད་པའི་ཆེ་བ་མ་མཐོང་བས་ལན”[19]ཞེས་བྱུང་། དེས་ན་རྩོམ་པ་པོས་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་འདི་ལྟར་བཤད་པར་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྒོམ་སྒྲུབ་རྩ་བར་གྱུར་པའི་སྔ་རབས་རིན་ཐང་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་འདོད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པའི་སྐབས་སམ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་དང་ཁོང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་དག་འཚོ་བཞུགས་བྱེད་དུས་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་ལུགས་བྱུང་མེད་པས་ཡིན་ཟེར།[20]

མདོར་ན། 《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་བསྟན་དོན། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་མགུར་ལ་སྔར་བྱུང་དང་བསྡུར་ན་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། ཀློག་པ་པོའི་ངོས་ནས་བརྩམས་ཆོས་འདིས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཙམ་མིན་པར་ཀློག་པ་པོ་སྔར་བས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཁ་ཕྱོགས་འདུག་པ་དང་། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ངོས་ནས་རྣམ་ཐར་དང་མགུར་གླུ་སོ་སོར་ཕྱེ་ཞིང་སྔར་གྱི་བརྗོད་པ་ལེགས་བཅོས་གཅིག་གྱུར་བྱས་འདུག་པར་མ་ཟད། ད་དུང་མིང་འབོད་དང་པོའི་རང་རྣམ་གྱི་རྣམ་པ་སྤྱད་འདུག་པ་དང་། མི་སྣ་གཙོ་བོའི་ངོས་ནས་རྣམ་ཐར་དུ་རྗེ་བཙུན་ནི་སུ་ཞིག་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའི་བཤད་ཚུལ་བཀག་སྟེ་རྗེ་བཙུན་ཁོང་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ཞིག་གི་སྣང་བརྙན་དུ་བཞེངས་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་གཏམ་རྒྱུད་བྲིས་འདུག །

ལྔ་པ།  གཙང་སྨྱོན་དང་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་འབྲེལ་བ།

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཡི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ཞིག་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་དང་གཙང་སྨྱོན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་བ་དེ་ཡིན་ལ། འདི་ལས་རྣམ་ཐར་གང་དེའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ཞིག་སྟེ་རྩོམ་པ་པོའི་སྐད་ཆ་དང་བརྗོད་དོན་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བསྟན་འདུག །

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་ནི་རང་རྣམ་མིན་ནའང་སྒྲིག་གཞིའི་ཆ་ནས་མིང་འབོད་དང་པོའི་རང་རྣམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཞིང་། རྣམ་པ་འདིས་བརྩམས་ཆོས་ལ་བདེན་པའི་ཆ་ཞིག་བསྒོས་ཡོད་པར་མ་ཟད། རང་གི་སྐད་ཆར་བརྟེན་ནས་མི་སྣ་གཙོ་བོའི་མི་ཚེའི་མྱོང་བ་བཤད་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། མིང་འབོད་དང་པོའི་དོན་བརྗོད་ནི་རྩོམ་རིག་གི་མཛད་རྗེས་ཤིག་ཡིན་ལ། རྗེ་བཙུན་དང་གཙང་སྨྱོན་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་བ་འདི་ནི་གཙང་སྨྱོན་རང་ཉིད་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་ཁོང་གི་བུ་སློབ་དག་གིས་སྐུལ་འདེད་བྱས་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། གལ་སྲིད་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་མི་ཚེ་ནི་རང་རྣམ་དུ་བཞེངས་པར་ཁས་འཆེས་ཚེ། མིང་འབོད་དང་པོ་ནི་རང་རྣམ་ལས་མངོན་པའི་གཙང་སྨྱོན་གྱི་སྐད་ཆར་བལྟས་ཆོག་ལ། རང་གཞན་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་གོ་རིམ་ཞིག་ཏུ་བལྟས་ཀྱང་ཆོག་ཟེར།[21]

1507ལོར་གཙང་སྨྱོན་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་ཁོང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་དག་གིས་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་མཛད།[22]གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ནི་ཁོང་གིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསར་རྩོམ་བྱས་པའི་ཀུན་སློང་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་དོན་སྤེལ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ཆེད་རེད། འོན་ཀང་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་པ་ལ་རྒོད་ཚང་རས་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ཀྱང་གསུངས་འདུག་སྟེ། དེ་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི“ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར”ཞིག་རྩོམ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཟེར། ཡིན་ནའང“ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར”ནི་བརྩམས་ཆོས་གཞན་དག་ཡིད་དབང་འགུགས་ནུས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་དོན་དངོས་སུ་དེས་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་འཚོ་བ་ལ་བཟུང་བའི་ཤེས་རྟོགས་དངོས་མ་མཚོན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་དོན་རྐྱེན་གང་ཞིག་བྱུང་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་མི་རབས་དུ་མ་འགོར་བའི་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་དོན་རྐྱེན་ཐད་ཀར་མཐོང་མཁན་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་ཐར་གང་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཟེར།[23]

དེ་ཡང་གཙང་སྨྱོན་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྗེས་འབྲངས་ཡིན་སྟབས། ཁོང་གིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་ལ་ལད་ཟློས་བྱས་ཡོད། དེར་མ་ཟད་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་ཐེངས་གཅིག་ཙམ་མིན་པར་རང་ཉིད་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པ་དངོས་ཤུགས་གཉིས་ཐད་ནས་གླེང་འདུག །ཕྱིས་སུ་གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྗེས་འཇུག་བུ་སློབ་དག་གིས་བཤད་ཚུལ་འདི་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཏེ་ཁོང་ཅག་གི་བླ་མ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་མཛད་རྗེས་མཐོ་རུ་བཏེགས་ཡོད།[24]སྤྱིར་གཙང་སྨྱོན་ནི་སྤྲུལ་སྐུའི་སྲོལ་རྒྱུན་དུ་མི་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ཁོང་ཉིད་ཏཻ་ལོ་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་རྗོད་དུས་ཁོང་གིས་བཤད་ཚུལ་དེ་དང་ལེན་བྱས་མི་འདུག །དེ་ལྟ་ནའང་ཁོང་དང་འབྲེལ་བ་ཐུན་མིན་མཆིས་པའི་མི་སྣ་དག་དང་ཁོང་གི་ཞལ་ཆེམས་སུ་རང་ཉིད་ནི་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པ་གླེང་འདུག་ཅིང་། འདི་ནི་གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ཁྲོད་དོན་དག་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གཙང་སྨྱོན་སྐུ་འདས་རྗེས་ཁོང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ནི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་ཡོད་ནའང་རྗེ་་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་ཏེ། ལྷ་བཙུན་རིན་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཏཻ་ལོ་པའི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་པར་བཤད་འདུག །

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཡི་བཞེད་ཚུལ་ལྟར་ན། རྗེ་སྒམ་པོ་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་དང《བུ་ཆེན་བཅུ་གཉིས》སོགས་ཧ་ལམ་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྔ་རབས་རྣམ་ཐར་ཕལ་མོ་ཆེ་རུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁོང་ཉིད་སྐུ་འཁྲུངས་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐྱོ་བོ་ཞིག་ནས་དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་དབུ་བརྩམས་ཡོད། ཡིན་ནའང་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་དེ་དང་མི་འདྲ་བར་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་བརྗོད་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་སྤྱད་འདུག་སྟེ། “ཨེ་མ་ཧོ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན”ཞེས་པ་འདི་ལས་ངོ་མཚར་བའི་ཆ་ཞིག་མཐོང་ཐུབ་པར་མ་ཟད། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཀྱང་མཐོང་ཐུབ། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐད་ཆ་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སྐབས་ཐོག་དེར་གནས་ཚུལ་གང་མཐོང་བ་དངོས་སུ་བྲིས་པ་སྟོན་ཞིང་། འདི་ལས་བདེན་ཐུབ་ཅིག་མཚོན་ཡོད། དེར་བརྟེན་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དུ་སྐད་ཆ་འདི་རྗོད་མཁན་ནི་དངོས་སློབ་རས་ཆུང་པ་ཡིན་པས། རྣམ་ཐར་ཐོག་མར་ཀློག་མཁན་དག་གིས་རྣམ་ཐར་འདི་ནི་རས་ཆུང་པས་བརྩམས་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་ཀྱི་ཡོད།[25]ཡིན་ནའང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་འདི་ནི་གཙང་སྨྱོན་གྱི་སྐད་ཆ་ཡིན་པར་བལྟས་ཀྱང་ཆོག །དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ཐེག་ཆེན་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་དག་དང་མི་མཚུངས་པར་གཙང་སྨྱོན་དང་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་རྣམ་པ་འདི་ཐད་ཀར་བསྟན་འདུག་སྟེ། རྣམ་ཐར་གྱི་རྗེས་སུ“རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་དུ་མ་མཐོང་ནའང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དུར་ཁྲོད་ཉུལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན་གྱིས། ཕུར་བུའི་ལོ་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཡར་ཚེས་བརྒྱད་ལ། མ་དང་མཁའ་འགྲོ་འདུ་བའི་གནས་ཆེན་འབྲོག་ལ་ཕྱི་གངས་ཀྱི་ར་བར་དག་ཅིང་རྗོགས་པར་ཡི་གེར་བཀོད”[26]ཅེས་བྲིས་འདུག །

དེ་ཡང་གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་ལ་བལྟས་ཚེ། ཁོང་གིས་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་སྔ་མ་དག་ལ་གཟིགས་མྱོང་བར་མ་ཟད། བླ་མའི་གསུང་ནས་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་གོ་ཐོས་བྱུང་འདུག །སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བཤད་ཚུལ་ལྟར་ན། གཙང་སྨྱོན་གྱི“ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་ཐར”ལ་རིགས་གཉིས་མཆིས་ཏེ། གཅིག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བླ་མ་བརྒྱུད་དེ་སྤེལ་བ་ཞིག་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་རྣམ་ཐར་གྱི་བརྗོད་གཞི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་རྩོམ་མཁན་གྱི་འཚོ་བའི་ངོས་ཟིན་བརྗོད་པ་དེཡིན། འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་གྱུར་ནའང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པའི་རྩོམ་རིག་གི་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད་དེ། ནང་གི་སྒྲིག་གཞི་ནི་སྐུ་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་རང་རྣམ་གྱི་ངོས་ནས་སྤྲོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ནི་དབུ་ཚུགས་པའི་གཏམ་དང་རྒྱབ་ལྗོངས། རྗེ་བཙུན་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ་བརྗོད་པ་བཅས་ཡིན།

མདོར་ན《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་མང་པོ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འགའ་དམིགས་སུ་བཟུང་ནས་བརྗོད་འདུག་སྟེ། གཅིག་ན་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སྔ་རབས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་གསར་གཏོད་བགྱིས་ཏེ། རྣམ་ཐར་དང་མགུར་འབུམ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་རྣམ་ཐར་ནི་ཀློག་སྤྲོ་བའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་སྒྲིག་བཀོད་མཛད་ཅིང་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྐད་ཆས་བཅོས་སྒྱུར་གནང་ནས་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་རྟོག་བཟོ་གནང་འདུག །གཉིས་ན་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་རྗེ་བཙུན་ནི་གང་གི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཚུལ་ལ་དགག་པ་བཏང་སྟེ་ཁོང་ནི་གང་ཟག་ཕལ་པ་ཞིག་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་སྒྲོམ་གཞིར་བཅུག་སྟེ་བྲིས་ཤིང་། དེ་མཚུངས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་དཔེ་བལྟས་ཏེ་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་གྲུབ་པར་བྱས་འདུག །གསུམ་ན་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་སྔར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བར་རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་ནི་ཀློག་པ་པོ་སྔར་བས་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ཁ་གཏད་དེ་བརྩམས་འདུག །བཞི་ན་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་ཐབས་ལམ་མང་པོའི་སྒོ་ནས་རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་བསྐྱར་བཤུས་དང་དར་སྤེལ་བཏང་འདུག་སྟེ། དཔེར་ན། རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་སྤྱི་ལོ1488ལོར་ལེགས་པར་གྲུབ་ཅིང་གཙང་སྨྱོན་སྐུ་འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གི་རིང་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཤིང་པར་མང་པོ་བརྐོས་ཏེ། མཐར་སྤྱི་ལོ1555ལོར་བྲག་དཀར་རྟ་སོ་རུ་ལེགས་པར་གྲུབ་ལ། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པར་སླེབས་དུས་དབུས་གཙང་དང་། རྒྱ་ནག །འབྲུག་ཡུལ་སོགས་སུ་སྔ་རྗེས་པར་གཞི་བཅུ་དགུ་ཙམ་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། གཙང་སྨྱོན་གྱིས་ད་དུང་རྗེ་བཙུན་གྱི་མཛད་རྣམ་ཐང་གར་བྲིས་ཏེ་སྤེལ་བས་ཤུགས་རྐྱེན་སྔར་བས་ཆེ་རུ་འཕེལ་འདུག །ལྔ་ན་གཙང་སྨྱོན་ལ་ས་གནས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དང་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པས། བརྩམས་ཆོས་འདི་ཉིད་ལེགས་གྲུབ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་པར་ཁག་ཐེག་བྱུང་ཡོད།

མཇུག་སྡུད་པ།

《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་རྩོམ་རིག་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་དཔྱད་ཐབས་སྤྱད་དེ་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པ་ནས་གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱའི་རིང་རྗེ་བཙུན་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་མགུར་བརྩམས་ཆོས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ག་འདྲ་བྱུང་ཚུལ་དང་། བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་བར་འབྲེལ་བ་ཅི་འདྲ་གྲུབ་ཚུལ། བརྩམས་ཆོས་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཚུལ་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཏང་ཐོག །གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀས་མཛད་པའི《རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར》ལ་རྗེ་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་སྔ་མ་དག་དང་མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན་ཚུལ་ལ་འགྲེལ་བཤད་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པ་གནང་འདུག་སྟབས། བརྩམས་ཆོས་འདི་ཉིད་ནི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་པའི་དཔྱད་གཞི་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། འདིས་བོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལ་བློ་སྐྱེད་ཀྱང་སྟེར་ཐུབ་བོ། །

ལུངས་འདྲེན་དཔྱད་ཡིག

[1]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P2.

[2]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P40.

[3]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P55.

[4]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-

ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University

Press，2014，P56.

[5]འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ། དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། [M] ཁྲིན་ཏུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985：828.

[6]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P.56

[7]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P57.

[8]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P58.

[9]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P60.

[10]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P73.

[11]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P80.

[12]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P82.

[13]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P93.

[14]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P124.

[15]དགེ་བསྙེན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་རྒོད་ཚང་རས་པས་མཛད། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ཁང་གིས་བསྒྲིགས། གཙང་སྨྱོན་ཧེ་རུ་ཀ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྣམ་ཐར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གསལ་བྱེད་ཉི་མའི་སྙིང་པོ། [M] ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2016: 137.(གུག་རྟགས་ནང་གི་ཡི་གེ་ནི་གསར་དུ་བསྣན་པ་ཡིན།)

[16]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P137.

[17]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P142.

[18]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P142.

[19]རུས་པའི་རྒྱན་ཅན། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར། [M] ཟི་ལིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004: 183.

[20]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P149.

[21]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P157.

[22]《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》ཞེས་པར་གཙང་སྨྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གླེང་འདུག་སྟེ། དངོས་གྲུབ་དཔལ་འབར་གྱིས་མཛད་པའི《རྗེ་བཙུན་གཙང་པ་ཧེ་རུ་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་ཐར་ཡོན་ཏན་གྱི་གངས་རི་ལ་དད་པའི་སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེན་པ》ཞེས་པ་དང་གཅིག །ལྷ་བཙུན་རིན་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མཛད་པའི《གྲུབ་ཐོབ་གཙང་པ་སྨྱོན་པའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་སྤུ་ལོང་གཡོ་བ》ཞེས་པ་དང་གཉིས། རྒོད་ཚང་རས་པ་མགོན་པོ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི《གཙང་སྨྱོན་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་རྣམ་ཐར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གསལ་བྱེད་ཉི་མའི་སྙིང་པོ》ཞེས་པ་དང་གསུམ་མོ། །

[23]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P159.

[24]Andrew Quintman：The Yogin and The Madman：Reading The Bi-ographical Corpus of Tibet’s Great Saint Milarepa，Columbia University Press，2014，P162.

[25]《རྣལ་འབྱོར་པ་དང་སྨྱོན་པ》རུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་སྟོད་ལ་གཙང་སྨྱོན་གྱིས་མཛད་པའི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་སུ་ཡིན་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་རྩོད་པ་ཡོད་དེ། ཁ་ཅིག་གིས་རྗེབཙུན་མི་ལ་རས་པས་མཛད་པར་འདོད་ཅིང་། ཁ་ཅིག་གིས་རས་ཆུང་པས་མཛད་པར་འདོད་ཟེར།

[26]རུས་པའི་རྒྱན་ཅན། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་མི་ལ་རས་པའི་རྣམ་མགུར། [M] ཟི་ལིང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004: 848.

文学考古学视野下的米拉日巴传及道歌研究述略

增宝当周

摘要：米拉日巴大师传及道歌是藏族古典文学中的经典之作，在国内外有许多研究成果，其中《瑜伽师和疯子：阅读西藏圣者米拉日巴传记文献》是近10年来较为重要的一部著作。这部著作以文学考古学方法探讨米拉日巴大师传记及道歌的各种书写形式与社会背景，通过分析12部相关文献指出米拉日巴大师传记及其道歌文本的演变脉络，尤其指出乳毕坚赞所著《米拉日巴传及道歌》之所以成为藏族古典文学经典的原因。该著作认为，乳毕坚赞在对前人文本进行筛选和改造的过程中重述米拉日巴生命故事，将其塑造为一位藏传佛教大师的典范形象，其中文学的虚构力量发挥了重要作用，虚构使大师的生命故事变得流畅而感人，更为重要的是作者在重述大师生命故事时将米拉日巴还原为一位普通人形象，由此凸显了其生命价值与意义。此外，乳毕坚赞还通过“自传体”形式表达自身身份话语，承认了其为米拉日巴大师化身的身份。总之，该著作不仅有助于理解米拉日巴传及道歌的发展脉络和乳毕坚赞文本的经典化历程，在藏族传记文学研究方面也能给予一定启示。

关键词：《瑜伽师和疯子》；米拉日巴传及道歌；乳毕坚赞；藏族传记文学

[本文系中央民族大学青年学术团队引领计划项目(项目编号: 2024QNYL11)阶段性成果。]